Blog: Hoe versnellen wij de verduurzaming van onze scholen?

Marco van Zandwijk

Dit voorjaar schreef ik over het type leeromgeving dat nodig is voor het kunnen aanbieden van eigentijds onderwijs. Na de vele positieve reacties –het interview was ook bij onderwijsorganisaties niet onopgemerkt gebleven- kreeg ik deze zomer een vraag voorgelegd over de verduurzaming van schoolgebouwen. En dan met name het uitblijven daarvan. Dit voor een te verschijnen artikel in ‘Toekomst Bouwers’, een magazine in aanloop naar de Dutch Green Building Week.toekomst bouwer2s.png

Een goede vraag. Hoe kunnen wij schoolbesturen op weg helpen om een versnelling in de verduurzaming van scholen te realiseren? Voor een antwoord kon ik terugvallen op twee jaar ervaring vanuit de Green Deal Scholen. “Het mooie van deze Green Deal is dat deze vanaf het begin een vraag gestuurde insteek heeft. De afgelopen jaren zijn er vanuit de markt allerlei initiatieven opgetuigd om de problematiek in de scholenbouw aan te pakken. Maar een doorbraak bleef uit. Dat komt naar mijn idee vooral doordat deze initiatieven te veel vertrekken vanuit een aanbodgerichte taakstelling, vanuit de gebouwtechniek, en niet vanuit de daadwerkelijke vraag van de gebruiker(s). Daarmee gaan ze voorbij aan het feit dat versnelling van binnenuit moet komen: Je zult dus eerst de vraag moeten activeren. Dat vraagt om organiserend vermogen en sleutelpersonen die vraag en aanbod met elkaar weten te verbinden.”

Aansluiting op primaire proces
Waar gemeenten verantwoordelijk zijn voor de nieuwbouw van scholen en eigenaar blijven van de gebouwen, ligt de verantwoordelijkheid voor onderhoud en exploitatie bij schoolbesturen. Zij zijn dan ook de voornaamste beslissers over duurzame renovatie. Cruciaal voor ‘het versnellen’ is dan ook duidelijk te maken wat de toegevoegde waarde van verduurzaming van de gebouwen voor scholen zelf is.

Hoe kan een renovatie aansluiten bij de doelstelling van hun primaire proces; te weten het geven van goed kwalitatief onderwijs.  

Pleidooi voor een integrale aanpak
Energiebesparing en energiebeheer heeft voor veel scholen (nog) geen prioriteit. Dat Scholen daardoor onnodig geld laten liggen haalde al eerder de landelijke dagbladen. Uitvoering van de onderhoudswerkzaamheden beperkt zich nog veelal tot vervanging. Een meer integrale aanpak kan de exploitatiekosten drukken en zo geld vrijmaken voor onderwijsmiddelen en kwaliteitsverbetering. Zo’n integrale aanpak kan wellicht ook gemeenten over de streep trekken om mee te gaan betalen aan een verbeterslag, omdat daarmee de levensduur van het schoolgebouw wordt verlengd en nieuwbouw kan worden uitgesteld.

In zo’n integrale aanpak moet niet alleen naar de energetische en technische staat van gebouwen worden gekeken. Ook de onderwijskundige staat van schoolgebouwen en hun ontwikkelperspectief naar de toekomst toe moet in kaart worden gebracht. “Dat integrale gebouwinzicht is nodig om tot een strategisch meerjarengebouwenplan te komen. Welke maatregelen kunnen worden genomen om tegelijkertijd het onderwijs én het vastgoed te optimaliseren? Wat voor investeringen zijn hiermee gemoeid? Wat betekenen deze investeringen voor de (leer)opbrengsten en exploitatielasten naar de toekomst toe? Doordat dit inzicht doorgaans ontbreekt wordt het voor schoolbesturen lastig om een goede afweging te maken.

Is dat inzicht er wel, dan ontstaat er handelingsperspectief om integraal, vanuit de complete gebouwenportefeuille, aan de slag te gaan. Daarmee verschuift de focus van denken in ‘tekorten’ en ‘pappen en nathouden’ naar een levensduurbenadering en langere termijn denken. Met de landelijke Kwaliteitskader(s) Huisvesting en de werkzaamheden voor de Green Deal Scholen zie ik het als mijn dagelijkse taak vanuit scholen dit handelingsperspectief te bieden. Zo maken wij meters voor het Klimaat. De fase van vrijblijvendheid is wat mij betreft voorbij! Ook meters maken? Ik denk graag met u mee.

Lees hier het volledige interview. Naast het interview op pagina 6. ook artikelen met Jan Terlouw, Jan Peter Balkenende en Ed Nijpels.

Lees ook mijn eerdere blog over "School van de Toekomst", n.a.v. interview BNR radio  

 

22/09/2017 / Blog
Gerelateerd