OranjeVink_RuimteOK-klein.jpg

Veelgestelde vragen over het Kwaliteitskader Huisvesting

Heeft u aanvullende vragen over het Kwaliteitskader Huisvesting? Deze pagina geeft inzicht in de meest gestelde vragen rondom het Kwaliteitskader. Wij hebben deze vragen voor u gebundeld en ondergebracht in drie thema’s, namelijk; proces, financiering en gebruik.

Dit informatieblad is een dynamisch document en wordt regelmatig aangevuld met de meest actuele informatie. Heeft u zelf vragen, suggesties of verbeteringen? Laat het ons weten!

Proces

Wat is de landelijke status van het Kwaliteitskader?

De VNG en PO-raad zijn het inhoudelijk eens over de thema’s uit het Kwaliteitskader, maar verschillen in mening over de wijze waarop de kwaliteitsthema’s kunnen worden bekostigd. Het Kwaliteitskader dienst niet gezien te worden als nieuwe norm, maar als uitgangspunt voor het maken van lokale afspraken. Met het nieuwe Kwaliteitskader ontstaat in principe een herijking van kwaliteitscriteria, zoals deze in de jaren tachtig waren opgesteld door de werkgroep Londo. In de loop van decennia zijn de eisen omtrent veiligheid, ventilatie en energieprestatie in het Bouwbesluit aangescherpt en is een Programma van Eisen voor Frisse Scholen opgesteld. Deze hebben nog niet geleid tot integrale en samenhangende kwaliteitscriteria. De kwaliteitscriteria uit het kader sluiten op deze manier aan op de hedendaagse wetgeving en praktijk.

Hoe dient het Kwaliteitskader gezien te worden ten opzichte van de modelverordening?

Het Kwaliteitskader neemt de minimaal vereiste basiskwaliteit als vertrekpunt. De benodigde financiering is daarvan afgeleid. De opbouw van het Kwaliteitskader maakt het mogelijk kosten van de afzonderlijke kwaliteitscriteria goed inzichtelijk te krijgen. Daarmee wordt het mogelijk het ambitieniveau van zowel gemeente als schoolbestuur in kaart te brengen, waarmee ook de daadwerkelijke benodigde bekostiging inzichtelijk wordt. Om het Kwaliteitskader te kunnen plaatsen binnen de gemeentelijke verordening, dient deze gezien te worden als aanvulling op bijlage IV van de modelverordening.

Wordt in het Kwaliteitskader niet te veel voorgeschreven?

Nee. Het Kwaliteitskader biedt een eenduidig houvast dat zich tot de kern heeft willen beperken. De genoemde prestatie-eisen zijn het vertrekpunt om te komen tot een goed gesprek over een goede basiskwaliteit die duurzaam, betaalbaar en exploiteerbaar is. Het fungeert niet als nieuwe norm, maar als basis voor de dialoog om afspraken ten aanzien van het gewenste kwaliteitsniveau te maken.

Welke aansluiting is er met het onderzoek naar kwaliteit van Oberon?

Het Kwaliteitskader Huisvesting vormde mede de basis voor het onderzoek naar onderwijshuisvesting dat onderzoeks- en adviesbureau Oberon in het najaar van 2013 in opdracht van OCW heeft uitgevoerd. Met behulp van het Kwaliteitskader bracht Oberon de huidige en gewenste kwaliteit van schoolgebouwen in kaart. Het resultaat is de 'Monitor Kwaliteit Onderwijshuisvesting PO en VO', die meer inzicht geeft in de opvattingen en beleving van schoolleiders en schoolbesturen over de kwaliteit van hun schoolgebouwen.

Waarom verloopt de implementatie van het Kwaliteitskader via Ruimte-OK?

Sinds 2012 is Waarborgfonds & Kenniscentrum Ruimte-OK gestart met het bundelen, ontwikkelen en verspreiden van kennis en expertise met betrekking tot de huisvesting van onderwijs en opvang voor nul tot 18-jarigen. De primaire doelgroepen van Ruimte-OK zijn het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs, de gemeenten en de kinderopvang. Als landelijk kenniscentrum dat onafhankelijk binnen en tussen deze sectoren opereert, is Ruimte-OK de meest voor de hand liggende organisatie om zorg te dragen voor een goede implementatie van het Kwaliteitskader Huisvesting.

Terug naar boven

Financiering

Hoe verhouden de genoemde referentieberagen zich tot de normbekostiging?

De huidige bekostigingssystematiek uit de modelverordening voorzieningen huisvesting onderwijs redeneert vanuit sinds 1985 geïndexeerde normvergoedingen, op basis waarvan een beschikbaar normatief budget kan worden bepaald voor de bouw en uitbreiding. In de praktijk leidt het gebruik van deze normbedragen tot een financiële afweging zonder dat kwaliteitscriteria daar expliciet onderdeel van uitmaken. De genoemde bekostigingsbedragen vanuit de modelverordening zijn dus genormeerd. Met deze vergoedingsbedragen kan en moet de in de bijlage III aangegeven bruto-oppervlakte worden gerealiseerd. In de verordening zelf zijn geen kwaliteitscriteria opgenomen. Deze normatieve bekostigingsbedragen vinden hun oorsprong in de Programma’s van Eisen zoals deze ooit zijn opgesteld door de Werkgroep Londo in 1985.

Zijn gemeenten verplicht de normbedragen op te volgen?

Nee. Gemeenten zijn niet verplicht de jaarlijkse prijsbijstelling van de VNG op te volgen. Gemeenten kunnen desgewenst zelf voor een andere prijsbijstellingssystematiek kiezen. Het streven is om de financiële paragraaf van het Kwaliteitskader jaarlijks te indexeren: daarmee kunnen gemeenten/schoolbesturen in de toekomst deze als prijsbijstellingssystematiek in zetten bij de toekomstige toekenning van middelen ten aanzien van de onderwijshuisvesting. Voordeel ten opzichte van de huidige indexering van de normkostenbudgetten is dat er met de financiële paragraaf uit het Kwaliteitskader meteen een koppeling gemaakt kan worden met het kwaliteitsniveau.

Zijn de genoemde kwaliteitscriteria financieel haalbaar?

Op basis van de opgestelde financiële paragraaf wordt het mogelijk te bekijken hoe jaarlijks beschikbare middelen vanuit de door gemeenten te ontvangen rijksbekostiging (vanuit hun zorgplicht) toereikend zijn om een met elkaar bepaald basiskwaliteitsniveau te kunnen financieren.

Zijn de genoemde bedragen in de financiële paragraaf afdwingbaar?

Nee. Omwille van de financiële positie van gemeenten zijn de prestatie-eisen uit het Kwaliteitskader niet via de modelverordening afdwingbaar. De geïndexeerde VNG normering blijft dan ook vertrekpunt. De jaarlijkse rijksvergoeding met betrekking tot het onderhoud is hier vooralsnog niet in meegenomen. Overigens leert de praktijk dat veel gemeenten op dit moment al een toeslag op het normatieve bedrag uit de modelverordening hanteren.

Terug naar boven

Gebruik

Wat is er gewijzigd t.o.v. de werkversie van het Kwaliteitskader Huisvesting uit 2014?

Om duidelijk te maken wat de wijzigingen zijn t.o.v. de eerder verschenen werkversie uit maart 2014 is een toelichting opgesteld. Deze toelichting is hier te downloaden

Is het Kwaliteitskader relevant voor mijn organisatie?

Het Kwaliteitskader huisvesting is in beginsel voor alle onderwijssoorten in het primair onderwijs en voortgezet onderwijs toepasbaar en kan zowel voor nieuwbouw als bestaande bouw worden gebruikt. Daarmee kan het ook worden ingezet bij verbouwingen, groot onderhoud en renovatie. Kortom: bij alle zaken die door de wetswijziging overheveling buitenonderhoud per 1 januari 2015 volledig voor rekening komen van schoolbesturen. Op verzoek van de schoolbesturen is er in het Kwaliteitskader voor Primair Onderwijs ook een bijlage opgenomen die aanvullende kwaliteitscriteria meegeeft voor voorzieningen in het passend onderwijs, zodat scholen met een zorgprofiel direct zien welke invloed deze keuze heeft op de huisvesting.

Waarvoor kan ik het Kwaliteitskader binnen mijn organisatie inzetten?

Het Kwaliteitskader hanteert basisprestaties: een eigentijdse basis voor de gewenste kwaliteit van de gebouwde onderwijsvoorzieningen. Dit inzicht is onmisbaar bij:

  • het opstellen van een strategische huisvestingsvisie op de langere termijn zoals doorgaans opgenomen in het Integraal Huisvestingplan (IHP) van gemeenten.
  • besluitvorming rondom het kwaliteitsniveau bij de bouw- of verbouw die zich vertaald in een Programma van Eisen (PvE).
  • het inzichtelijk maken van de huidige staat en geschiktheid van de gebouwen rondom een mogelijke overdracht in het kader van gehele of gedeeltelijke doordecentralisatie.

Hoe verhoudt het Kwaliteitskader zich tot andere standaarden?

Voor het Kwaliteitskader is zoveel mogelijk gebruik gemaakt van bestaand onderzoek. Er is aansluiting gezocht bij ontwikkelingen van schoolbesturen en gemeenten die reeds op eigen initiatief stappen hebben gezet en ervaringen hebben opgedaan bij de ontwikkeling van eigen standaarden. Daarnaast is veelvuldig om feedback gevraagd bij deskundigen, opdrachtgevers en de uiteindelijke gebouwgebruikers. Het resultaat is opgenomen in het Kwaliteitskader. Bij de uitwerking van het Kwaliteitskader is ook maximale samenhang gezocht met andere kader stellende documenten. Dit heeft geleid tot één eenduidig basisdocument waarmee opdrachtgevende partijen aan de slag kunnen.

Om met de meest gebruikte hulpmiddelen aan de slag te gaan is de daarvoor benodigde expertise niet altijd aanwezig binnen het schoolbestuur. Om Schoolbesturen hierin bij te staan en hen te laten zien hoe deze hulpmiddelen voor projecten in te zetten zijn is er vanuit de Green Deal Scholen in samenwerking met W/E adviseurs een vergelijking van de hulpmiddelen gemaakt. Vooruitlopend op een binnenkort te verschijnen leeswijzer is een artikel waarin deze hulpmiddelen reeds met elkaar worden vergeleken. Het Artikel is te lezen in het Themanummer over Scholenbouw van het vakblad Stedebouw & Architectuur en hier te downloaden.

Kan het Kwaliteitskader worden gebruikt bij de beoordeling van bestaande scholen?

Het kader kan worden gebruikt voor zowel nieuwe als bestaande scholen. Daarmee is er een eenduidig en integraal toetsingskader waarmee aan de benodigde kwaliteitsimpuls voor de onderwijshuisvesting kan worden gewerkt.

Kan het Kwaliteitskader worden ingezet bij renovatie?

Ja. Het Kwaliteitskader is geschikt voor zowel bestaande als nieuwbouw. In de praktijk zijn de verschillen waarop gemeenten omgaan met het vraagstuk van een levensduur verlengende aanpassing echter groot. Op basis van de genoemde kwaliteitscriteria wordt het mogelijk een goede afweging te maken rondom gewenst aanpassingen van het gebouw en te bepalen welke middelen nodig zijn om het beoogde kwaliteitsniveau te realiseren.

Dient het Kwaliteitskader gezien te worden als vervanging van het Programma van Eisen?

Het Kwaliteitskader is geen PvE, maar omvat wel de concrete bouwstenen die daarin dienen te worden meegenomen. Door de aangereikte prestatie-eisen uit het kader als uitgangspunt voor (ver)bouwprojecten te nemen vindt al in een vroeg stadium een afstemming van het budget op concreet meetbare ambities plaats. Het geeft opdrachtgevende partijen zodoende een basisdocument mee, waarmee de kans op herhalingsfouten – en daaraan verbonden aanpassingskosten – sterk kan worden gereduceerd.

Hoe zijn de thema's van het Kwaliteitskader bepaald?

De opbouw van het Kwaliteitskader heeft een directe relatie met de Scholenbouwwaaier. In de ontwikkelfase is gebleken dat dit instrument het beste aansluit bij de gewenste kwaliteitsbenadering vanuit de gebruiker. In deze opbouw blijken alle gebouwgebonden kwaliteitsdimensies te zijn meegenomen. Onderwerpen die niet terug te vinden zijn in het Kwaliteitskader hebben over het algemeen geen directe koppeling naar de huisvesting zelf, maar zijn daarvan afgeleid. Dit als onderdeel van beleid of de niet-bouwkundige inrichting van het gebouw. Denk dan aan zaken als;

  • Schoonmaakprogramma (frequentie, intensiteit)
  • Asbest
  • Gebruikersgedrag rondom ventilatie
  • Ergonomie (losse inrichting)

Waar zijn de opgenomen presetatie-eisen op gebaseerd?

In de inleiding van het Kwaliteitskader is te vinden hoe men tot de genoemde kwaliteitscriteria is gekomen. De kwaliteitscriteria zijn tot stand gekomen op basis van veelvuldig raadplegen van alle beschikbare onderzoeken, reeds ontwikkelde standaard programma’s van eisen en ervaringen vanuit de praktijk.

Hoe verhoudt het Kwaliteitskader zich tot de ruimtelijke normering?

Het Kwaliteitskader neemt het gewenste basiskwaliteitsniveau voor onderwijsruimten als vertrekpunt. Besluitvorming over huisvesting wordt er niet langer benaderd vanuit een financieel en/of ruimtelijk probleem.

Heeft het Kwaliteitskader aandacht voor de (veranderende) visie op onderwijs?

Het Kwaliteitskader biedt ruimte aan alle vormen van onderwijs, ook wanneer de visie op het onderwijs of het gebouw verandert. Als uitgangspunt hanteert het daartoe een grote mate van flexibiliteit en diversiteit.

Is er bij het opstellen van het Kwaliteitskader rekening gehouden met krimpende scholen?

Ja. In de ontwikkelingsfase zijn de kennis en ervaring van (dorps-)scholen die in de praktijk reeds te maken hebben gehad met krimpende leerlingaantallen bewust meegenomen.

Zijn er al gemeenten die met het Kwaliteitskader hebben gewerkt?

Ja. In de afgelopen twee jaar hebben diverse gemeenten kennis gemaakt met, en gebruik gemaakt van het Kwaliteitskader. Soms voor individuele projecten (nieuwbouw of beoordeling bestaande bouw), soms voor meerjarige investeringsplannen vanuit het IHP.  Daarnaast hebben meerdere gemeenten (onder andere via een oproep via de klankbordgroep van de VNG) feedback gegeven op de concept-versie van het kader. Op basis van de verkregen feedback is het kwaliteitskader aangepast. Bekijk ook eens hoe gemeente Waddinxveen en gemeente IJsselstein het hebben aangepakt. 

Terug naar boven

Tot slot; staat uw vraag hier niet tussen? Stel hem dan aan onze helpdesk!